Ýþyerinde güvenli ve saðlýklý bir çalýþma ortamý yaratýlabilmesi ve iþletmelerin daha iyi rekabet koþullarýna ulaþabilmesi için iþ saðlýðý ve güvenliði konusunda planlý ve sistemli çalýþmalar yürütülmesi gerekmektedir. Bunun saðlanmasý için de OHSAS 18001 Yönetim Sistemi Standardý oluþturulmuþtur.

OHSAS 18001, BSI (British standarts Institute) tarafýndan yayýnlanmýþ olan "Ýþ Saðlýðý ve Güvenliði" standardýdýr, bir ISO Standardý deðildir.

OHSAS 18001 çalýþanýn saðlýðýna ve iþin güvenliðine yönelik bir standarttýr.

• OHSAS 18001 Yönetim Sistemi gereðince iþ saðlýðý güvenliði; Bir kuruluþun gerçekleþtirdiði faaliyetlerden etkilenen tüm insanlarýn (çalýþanlarýn, geçici iþçilerin, alt yüklenici çalýþanlarýnýn, ziyaretçilerin, müþterilerin ve iþyerindeki herhangi bir kiþinin) saðlýðýna ve güvenliðine etki eden faktörler ve koþullarýn bütünüdür.
  
  ÝÞ SAÐLIÐI VE GÜVENLÝÐÝ YÖNETÝM SÝSTEMÝ HAKKINDA GENEL BÝLGÝ
  
  Ýþ Saðlýðý ve Güvenliði (ÝSG) Yönetim Sistemi; iþ saðlýðý ve güvenliði faaliyetlerinin kuruluþlarýn genel stratejileri ile uyumlu olarak sistematik bir þekilde ele alýnýp sürekli iyileþtirme yaklaþýmý çerçevesinde çözümlenmesi için bir araçtýr.
  
  Ülkemizde Ýþ saðlýðý güvenliði denilince kiþisel koruyucu donanýmýn saðlanýp saðlanmadýðý, iþçilerinde kiþisel koruyucu donanýmlarý kullanýp kullanmadýðý anlaþýlmaktadýr. Ýþ kazasý ve meslek hastalýklarýnýn önlenmesi için de iþçilerin "tedbirsiz davranýþlarýnýn" ortadan kaldýrýlmasý anlaþýlmaktadýr. Ýþ Saðlýðý Güvenliði Yönetim Sistemiyle, çalýþanlar, yönetenler ve denetleyenlerin rol ve sorumluluklarý açýk hale getirilerek çalýþanlarýn katýlýmýný saðlanmaktadýr.
  
  OHSAS 18001 Yönetim Sistemiyle, Ýþ Saðlýðý Güvenliði risklerinin belirlendiði, risklerin önlemlerle asgari seviyeye indirildiði, yasalara uyumun saðlandýðý, hedeflerin yönetim programlarý ile hayata geçirildiði, uygun Ýþ Saðlýðý Güvenliði eðitimlerinin uygun kiþilere verildiði, acil durumlara hazýr, performansýný izleyen, izleme sonuçlarýný iyileþtirme faaliyetlerini baþlatmak için kullanan, faaliyetlerini denetleyen, yaptýklarýný gözden geçiren ve dokümante eden bir kuruluþ oluþturulmaktadýr. Bu sayede, saðlýklý, güvenlikli iþyerleri oluþturulmaktadýr.
  
  OHSAS 18001 YÖNETÝM SÝSTEMÝNÝN YARARLARI - Çalýþanlarý iþyerinin olumsuz etkilerinden ve kazalardan koruyarak, rahat ve güvenli bir ortamda çalýþmalarýný saðlamak.
  - Çalýþan motivasyonu ve çalýþan katýlýmýný artýrmak.
  - Ýþ kazalarý ve meslek hastalýklarý sebebiyle oluþabilecek iþ ve iþ gücü kayýplarýný en aza indirgeyerek, iþ veriminde artýþýný ve maliyetlerin düþürülmesini saðlamak.
  - Çalýþma ortamlarýnda alýnan tedbirlerle, iþletmeyi tehlikeye sokabilecek yangýn, patlama, makine arýzalarý vb. durumlarýn ortadan kaldýrýlmasý neticesinde iþletme güvenliðinin saðlanmak.
  - Ulusal ve uluslararasý yasa ve standartlara uyum saðlamak.
  - Diðer iþletmeler ya da müþterilere karþý da duyarlý, sorumlu olunduðunu göstermek,
  - Rakiplere karþý üstünlük saðlamak.
  - Resmi makamlar önünde, kuruluþun iþ güvenliðine olan duyarlýlýðýnýn ve yasal gerekliliklerin yerine getirildiðinin kanýtlanabilmesini saðlamak
  OHSAS 18001 ÝSÝG Yönetim Sistemi politika oluþturma, organizasyon yapýsý, risk analizi, performans ölçümü, denetleme, periyodik durum deðerlendirme alt baþlýklarýndan oluþmaktadýr.
  
  Bu kapsamda iþletmelerin ÝSÝG politikalarýný oluþturmalarý, iþletme içinde risk analizi yapmalarý, bu kapsamda organizasyon yapýsýný gözden geçirmeleri, her düzeyde çalýþanlarýn ihtiyaçlarýný (sorumluluk, yetki, eðitim vb.) saptamalarý, iþletme ÝSG planýný oluþturmalarý; bu plan dahilinde hedefleri, stratejileri, performans ölçüm kriterlerini belirlemeleri gerekmektedir. Uygulamalar izlenerek periyodik durum deðerlendirmeleri yapýlmalý, hedeflere ulaþma durumu, karþýlaþýlan sorunlar ve ihtiyaçlar tanýmlanmalýdýr.
  
  ÝSÝG Yönetim Sistemi yaþayan bir süreçtir. Sürekli iyileþtirmeyi, her düzeydeki çalýþanlarýn tam katýlýmýný amaçlamaktadýr.

ÖNLEM DANIÞMANLIK EÐÝTÝM SAÐLIK BELGELENDÝRME MÜHENDÝSLÝK Ltd. Þti.nin YÖNETÝM SÝSTEMÝNE ÝLÝÞKÝN HÝZMETLERÝ

Önlem Danýþmanlýk Eðitim Saðlýk Belgelendirme Mühendislik Ltd. Þti. OHSAS 18001 Yönetim Sistemi Baþ Denetçi Belgesine de sahip Ýþ Güvenliði Uzmaný kadrosuyla, iþyerlerinde OHSAS 18001 ÝSG Yönetim sisteminin kurulmasý çalýþmalarýnda;
Danýþmanlýk hizmeti yapmakta,
Politika, prosedür ve diðer dokümanlarýn hazýrlanmasýna katký saðlamakta,
Tehlike belirleme ve risk deðerlendirme çalýþmalarýný yürütmekte,
Kurum çalýþanlarýna OHSAS 18001 ÝSG Yönetim Sistemi konusunda eðitimler vermekte,
OHSAS 18001 ÝSG Yönetim Sistemi Ýç Tetkikçi eðitimleri vermekte,
Danýþmanlýk hizmeti vermediðimiz firmalarýn, stratejik iþbirliði yaptýðýmýz belgelendirme kuruluþlarýndan belgelendirme hizmetlerini yürütmekte,

ÝSÝG YÖNETÝM SÝSTEMÝ ELEMANLARI:
Bu standart ÝSG'ni yönetim sisteminin bir parçasý olarak ele almakta ve bu çerçevede aþaðýdaki basamaklardan oluþmaktadýr;
Politika
Planlama
Uygulama ve Ýþletim
Kontrol ve Düzeltici Faaliyetler
Yönetimin Gözden Geçirilmesi

POLÝTÝKA:
Kuruluþun üst yönetimi kuruluþun ÝSG politikasýný belirlemeli ve onaylamalý, ÝSG yönetim sisteminin belirlenmiþ kapsamýnda bu politika aþaðýdaki hususlarý saðlamalýdýr.
a) Kuruluþun ÝSG risklerinin yapýsýna ve büyüklüðüne uygun olmalý,
b) Yaralanmalarýn ve saðlýk bozulmalarýnýn önlenmesi ve ÝSG yönetiminin ve ÝSG performansýnýn sürekli iyileþtirilmesi için bir taahhüt içermeli,
c) En azýndan yürürlükteki ÝSG mevzuatýna ve üyesi olduðu kuruluþlarýn þartlarýna uyulacaðý taahhüdünü içermeli,
d) ÝSG hedeflerinin belirlenmesi ve gözden geçirilmesi için bir çerçeve oluþturmalý,
e) Dokümante edilmeli, uygulanmalý ve sürdürülmeli,
f) Çalýþanlarýn kendi bireysel ÝSG sorumluluklarýnýn farkýnda olmalarý amacý ile kuruluþun kontrolü altýnda tüm çalýþanlara duyurulmalý,
g) Ýlgili taraflar için ulaþýlabilir olmalý,
h) Kuruluþun kendisine uygun ve ilgili olarak kalmasýný saðlamak için periyodik olarak gözden geçirilmelidir.

PLANLAMA:
Tehlike Tanýmlamasý, Risk Deðerlendirmesi, Kontrollerin Belirlenmesi
Ýþ Saðlýðý ve Güvenliðinin saðlanmasý ve OHSAS 18001 Yönetim Sisteminin oluþturulmasýnýn önemli adýmlarýnda birisi de tehlike tanýmlamasý ve risk deðerlendirmesi yapýlmasýdýr. Bu çalýþma rutin olan ve olmayan tüm faaliyetleri, tüm personeli (taþeron ve ziyaretçiler dahil) kapsamalýdýr.
Tehlikelerin belirlenmesi, risk deðerlendirilmesi ve risk kontrol süreçleri dokümante edilmeli ve þu baþlýklarý kapsamalýdýr;
Tehlikeler belirlenmeli,
Riskler tanýmlanmalý ve risk dereceleri belirlenmeli,
Tolere edilebilir riskler deðerlendirilmeli,
Mevcut kontrol önlemleri deðerlendirilmeli,
Bu aktivitelerden sorumlu personel ve yetki-sorumluluklarý tanýmlanmalý,
Tehlikelerin belirlenmesi, risk deðerlendirmesi aþamalarýnda proaktif önlemlere aðýrlýk verilmelidir.

Yasal ve Diðer Þartlar:
Kuruluþ uygulanacak hukuki ve diðer ÝSÝG þartlarýný belirlemeli, bu bilgileri güncelleþtirmeli, çalýþanlarý ve diðer ilgili taraflarý bilgilendirmelidir.

Hedefler:
Ýþletme mümkün olan her düzeyde dokümante edilmiþ ÝSÝG hedeflerini belirlemeli, hayata geçirmeli ve sürekliliðini saðlamalýdýr.
Hedefler oluþturulurken yasal þartlar, ÝSÝG tehlike ve riskleri, teknolojik olanaklar, finansal ve iþletimsel gereksinimler dikkate alýnmalýdýr. Hedefler ÝSÝG politikasý ile uyumlu olmalýdýr.

UYGULAMA VE ÝÞLETME:
Kaynaklar, görevler, sorumluluk, hesap verme ve yetki:
ÝSG ve ÝSG yönetim sisteminin nihai sorumluluðunu üst yönetim üzerine almalýdýr. Üst yönetim taahhüdünü aþaðýdakileri uygulamak suretiyle göstermelidir:
- ÝSG yönetim sisteminin kurulmasý, uygulanmasý, sürdürülmesi ve geliþtirilmesi için gerekli kaynaklarýn (insan kaynaklarý ve ihtisaslaþmýþ beceriler, organizasyon alt yapýsý, teknoloji ve mali kaynaklar) saðlanmasý,
- Etkili ÝSG yönetimini kolaylaþtýrmak için, görevlerin, sorumluluklarýn ve hesap verme durumlarýnýn tayin edilmesi, görevler, sorumluluklar ve hesap verme durumlarý ile yetkiler dokümante edilmeli ve duyurulmalýdýr.
- Kuruluþ, üst yönetiminden bir üyeyi, diðer sorumluluklarýndan ayrý olarak, ÝSG için özel sorumluluða sahip olacak þekilde atamalýdýr. Kuruluþ yönetiminin atadýðý bir kiþi aþaðýdakileri gerçekleþtirmek için tarif edilmiþ görev ve yetkiye sahip olmalýdýr.

Eðitim, bilinç ve yeterlilik
Kuruluþ, Ýþ yerinde, kontrolü altýnda Ýþ Saðlýðý Güvenliðini etkileyebilecek görevleri yapan personelin uygun eðitim, öðretim veya tecrübe itibariyle yeterli olmasýný saðlamalý ve bununla ilgili kayýtlarý muhafaza etmelidir.
Kuruluþ, ÝSG riskleri ve ÝSG yönetim sistemi ile ilgili eðitim ihtiyacýný tespit etmelidir. Kuruluþ eðitimleri vermeli veya bu ihtiyacýn karþýlanmasý için tedbir almalý, alýnan eðitimin veya tedbirin etkinliðini deðerlendirmeli ve bununla ilgili kayýtlarý muhafaza etmelidir.

Ýletiþim, katýlým ve danýþma
Ýletiþim
Kuruluþ, ÝSG tehlikeleri ve ÝSG yönetim sistemi ile ilgili olarak aþaðýdakiler için prosedürler oluþturmalý, uygulamalý ve bunlarý sürdürmelidir,
a) Kuruluþun çeþitli seviyelerinde ve fonksiyonlarýndaki iç iletiþim,
b) Yükleniciler ve iþ yerine gelen diðer ziyaretçilerle iletiþim,
c) Dýþarýdaki ilgili taraflardan gelen ilgili iletiþimin alýnmasý, dokümante edilmesi ve cevaplandýrýlmasý.

Katýlým
Kuruluþ, Tehlike tanýmlamasý, risk deðerlendirmesi ve kontrollerin belirlenmesine uygun katýlým, Olay araþtýrmasýna uygun katýlým, ÝSG politikalarý ve hedeflerinin geliþtirilmesine ve gözden geçirilmesine uygun katýlým, ÝSG'yi etkileyen deðiþiklikler için danýþma, ÝSG konularýnda temsil konularýnda prosedürler oluþturmalý, uygulamalý ve sürdürmelidir,

Dokümantasyon:
Bunlar ÝSÝG'ni destekleyen ÝSÝG el kitabý, prosedürler, iþ talimatlarý, formlar vb. dir.

Doküman Kontrolü:
Kuruluþ, aþaðýdakileri saðlamak amacýyla gerekli prosedürleri oluþturmalý, uygulamalý ve sürdürmelidir:
a) Dokümanlarýn yayýnlanmasýndan önce yeterliliklerinin onaylanmasý,
b) Dokümanlarýn gözden geçirilmesi, gerekli olduðunda revize edilmesi ve yeniden onaylanmasý,
c) Dokümanlarýn deðiþikliklerinin ve geçerli sürüm statülerinin belirlenmesi,
d) Uygulanabilir dokümanlarýn geçerli sürümlerinin kullaným noktalarýnda hazýr bulundurulmasýnýn saðlanmasý,
e) Dokümanlarýn okunabilir ve derhal tanýnabilir durumda tutulmasýnýn saðlanmasý,
f) ÝSG yönetim sisteminin planlanmasý ve iþletilmesi için kuruluþ tarafýndan gerekli olduðu deðerlendirilen dýþ kaynaklý dokümanlarýn belirlenmesi ve bunlarýn daðýtýmýnýn kontrol edilmesi,
g) Geçersiz hale gelmiþ dokümanlarýn istenmeyen þekilde kullanýlmalarýnýn engellenmesi ve her hangi bir maksatla muhafaza edilmeleri söz konusu ise uygun þekilde iþaretlenmesi.

Ýþletme Kontrolü:
Kuruluþ, belirlenmiþ tehlikelerle ilgili olan ve ÝSG risklerinin yönetilmesi için kontrol tedbirlerinin uygulanmasý gereken iþlemleri ve faaliyetleri tespit etmelidir. Buna deðiþiklik yönetimi dâhil olmalýdýr
Bu iþlemler ve faaliyetler için kuruluþ, aþaðýdakileri uygulamalý ve sürdürmelidir:
a) Kuruluþ ve kuruluþun faaliyetleri için uygulanabilir iþletme kontrolleri, kuruluþ bu iþletme kontrollerini genel ÝSG yönetim sistemine entegre etmelidir,
b) Satýn alýnan mallar, teçhizat ve hizmetler ile ilgili kontroller,
c) Yükleniciler ve iþ yerine gelen diðer ziyaretçiler ile ilgili kontroller,
d) Dokümante edilmiþ prosedürlerin olmamasý halinde ÝSG politika ve hedeflerinden sapmalarýn meydana gelmesi söz konusu olan durumlarý kapsayan dokümante edilmiþ prosedürler,
e) Mevcut olmamasý halinde ÝSG politika ve hedeflerinden sapmalarýn meydana gelmesi söz konusu olan durumlar için, yapýlmasýnýn gerekliliði hükme baðlanmýþ iþletme kriterleri.

Acil Durum Hazýrlýklarý:
Potansiyel acil durum ve olaylarý ve bu durumda yapýlacaklarý tanýmlayan, bunlardan kaynaklanacak hastalýk veya yaralanmalarý önleme veya azaltmaya yönelik plan ve prosedürler oluþturulmalý, uygulamaya sokulmalý ve süreklilikleri saðlanmalýdýr.
Acil durum planlarý hazýrlanmalýdýr. Bu planlarda;
Potansiyel kaza ve acil durumlar.
Görev alacak kiþiler,
Tüm personelin yapacaklarý (taþeron ve ziyaretçiler dahil),
Tehlikeden uzaklaþma prosedürleri,
Organizasyon dýþý kurumlarla iletiþim yöntemleri,
Yasal kuruluþlarla ve toplumla iletiþim yöntemleri, tanýmlanmalýdýr.
Ýhtiyaç duyulacak ekipmanlar belirlenmeli ve saðlanmalýdýr. Tatbikatlarla mevcut plan deðerlendirilmeli ve güncelleþtirilmelidir.

• KONTROL VE DÜZELTÝCÝ FAALÝYETLER:
  Performans Ölçümü ve Ýzleme:
  Hangi politika ve amaçlarýn gerçekleþtirilebildiðini gösterir. Yetersizlikler görüldüðü zaman, sebepleri kökten tespit edilmeli ve düzeltilmesi için gereken düzenlemeler yapýlmalýdýr.
  Ýþletmenin ihtiyaçlarýna uygun nicelik ve nitelikte olmalýdýr.
  ÝSÝG yönetim programýna, ilgili hukuki yaptýrýmlara uyum derecesini izlemek üzere proaktif bir yaklaþým planlanmalýdýr.(Proaktif Performans Ölçümü: surveyans ve gözlemler ile; örneðin yapýlacak iþin güvenlik sistemleri, çalýþma izinleri , gibi.)
  Kazalarý, saðlýk bozukluklarýný ve diðer ÝSÝG olaylarýný olay sonrasýnda izlemeye yönelik reaktif bir yaklaþým planlanmalýdýr.(Reaktif Performans Ölçümü : Kazalarý, kazaya ramak kalma durumlarý, hastalýk-saðlýk, diðer saðlýk ve güvenlik performans olaylarýnýn takibi gibi.)
  Ýzleme ve ölçüm sonuçlarýnýn veri kaydý yapýlmalýdýr. Ýzleme ve ölçüm için gerekli olan cihazlarýn kalibrasyon ve bakým yöntemleri tanýmlanmalýdýr.
  
  Kayýtlar ve Kayýt Yönetimi:
  Organizasyon, denetim, gözden geçirme sonuçlarýna iliþkin kayýtlar tanýmlanmalý, saklanmasý ve ortadan kaldýrýlmasý konularýnda prosedürler oluþturulmalýdýr. ÝSÝG kayýtlarýnýn ortadan kaldýrýlmasýnda yetki, kayýtlarýn gizliliði, kayýtlarýn tutulmasýndaki yasal ve diðer gereklilikler dikkate alýnmalýdýr.
  
  Denetim:
  Yapýlan planlamalarýn ÝSÝG yönetim sistemi için uygunluðu, gereðince uygulanýp uygulanmadýðý, politika ve amaçlara cevap verme durumu deðerlendirilmelidir. Denetleme çok geniþ olabilir veya seçilmiþ bir alan veya konulara yönelik olabilir. Denetim sonuçlarý ve alýnmasý gerekli düzeltici önlemler ilgili tüm kiþilerle paylaþýlmalý, bu kiþiler bilgilendirilmelidir.
  Denetleme þu sorularý içermelidir;
  Organizasyonun genel ÝSÝG Yönetim Sistemi tanýmlanan ÝSÝG performans standartlarýna ulaþma kapasitesine sahip mi?
  ÝSÝG Yönetim Sisteminin güçlü ve zayýf yönleri nelerdir ?
  Organizasyon gerçekten hedeflediklerini yapýyor ve ulaþabiliyor mu ?
  
  YÖNETÝMÝN GÖZDEN GEÇÝRÝLMESÝ:
  ÝSÝG yönetim sisteminin hedefleri ve politikayý gerçekleþtirmek konusunda yeterliliði ve planlanan düzenlemelere uygunluðu konusunda sistematik olarak gözden geçirilmelidir. Bu kapsamda;
  ÝSÝG politikasýna uygunluk,
  ÝSÝG hedeflerinin sürekli iyileþtirme kapsamýnda revizyonu,
  Tehlike bildirim sürecinin etkinliði,
  Risk kontrol önlemlerinin etkinliði,
  Kaynaklarýn yeterliliði,
  Etkin olmayan prosedürlerin belirlenmesi,
  Beklenen teknolojik veya yasal deðiþikliklerin sistem üzerine etkilerini, deðerlendirmelidir.